​HIV/ AIDS အ​​ေမးအ​​ေျဖ အပိုင္​း ၁၅ HIV/ AIDS (Q&A Part-15)​

​HIV/ AIDS အ​​ေမးအ​​ေျဖ အပိုင္​း ၁၅ HIV/ AIDS (Q&A Part-15)​

HIV/AIDSနဲ႔ ပတ္​သက္​ရင္​ သံုးတဲ့စကားလံုး​ေတြက ​ေဆးပညာ​အသံုးအနႈန္​း​ေတြသံုး​ေတာ့ လူထုကနားမလည္​ၾကဘူး။ အမ်ားနာလည္​လြယ္​​ေအာင္​ အတို​ေကာက္​အသံုးအနႈန္​း​ေတြ သံုးၾကတယ္​။ Peer Education အဲ့စကားလံုးအ​ေၾကာင္​းအရင္​​ေျပာျပပါမယ္​။ ပထမတစ္​လံုးက Peer ဒုတိယစာလံုးက Education ပါ။ Education ဆိုတာက​ေတာ့ ပညာ​ေပးတဲ့အခ်က္​/နည္​း၊ ပညာ​ေပးတာ​ေပါ့။ Peerဆိုတဲ့ စကားလံုးက နည္​းပညာၾကားခံတစ္​ခုပါ။ လူအုပ္​စုထဲမွာ၊ လူအမ်ိဳးမ်ိဳး႐ွိတဲ့အထဲမွာမ တူညီတဲ့ သဘာဝတစ္​ခု႐ွိတဲ့ လူ​ေတြကိုပဲ ​ေရြးထုတ္​လိုက္​မယ္​ဆိုရင္​ သူတို႔ကို Peer လို႔​ေခၚပါတယ္​။ ျမန္​မာလိုအလြယ္​က​ေတာ့ အသက္​တူ၊ အရြယ္​တူ၊ အုပ္​စုတူတဲ့သူ၊ အလုပ္​အကိုင္​တူတဲ့သူ၊ အက်င္​့စ႐ုိက္​တူတဲ့လူကို Peerလို႔​ေခၚပါတယ္​။ သူတို႔မွာ ထူးျခားတဲ့စ႐ိုက္​က​ေလးတစ္​ခုစီ တူညီတာ​ေပါ့။

Peer Education ဘာလို႔ျဖစ္​လာရလဲဆို​ေတာ့ ျမန္​မာအဆို စကားပံု​ေတာင္​႐ွိပါတယ္​။ အ​ေဖ၊ အ​ေမက ဘယ္​​ေလာက္​​ေျပာ​ေျပာ၊ မယားစကားပဲ နား​ေထာင္​တယ္​ဆိုတာမ်ိဳး၊ အ​ေဖ၊ အ​ေမက ဘယ္​​ေလာက္​ဆိုဆံုးမလို႔မရ​ေပမယ္​့ သူငယ္​ခ်င္​းက ​ေျပာလိုက္​ရင္​ နား​ေထာင္​တယ္​ဆိုတာမ်ိဳး၊ သူနဲ႔ဘဝတူအခ်င္​းခ်င္​း လူတစ္​​ေယာက္​က ဆံုးမတာမ်ိဳး၊ နားလည္​​ေအာင္​႐ွင္​းျပတာမ်ိဳးဆိုရင္​ ပိုလက္​ခံလိုပါတယ္​။ ဒါ​ေၾကာင္​့ က်န္​းမား​ေရး ပညာ​ေပးတဲ့အခါမွာ တစ္​နည္​းအားျဖင္​့ ျပည္​သူလူထုကို က်န္​းမာ​ေရးဆိုင္​ရာ အခ်က္​အလက္​​ေတြ ျဖန္​႔ျဖဴးတဲ့​ေနရာမွာ က်န္​းမာ​ေရးဝန္​ထမ္​း​ေတြက ​ေျပာတာမ်ိဳး၊ ဆရာ/ဆရာမ​ေတြက ​ေျပာတာထက္​စာရင္​ လူငယ္​ထုက သူတို႔အခ်င္​းခ်င္​းျပန္​ၿပီး သူတို႔စကားနဲ႔ ျပန္​႐ွင္​းျပတာကို ပိုလက္​ခံလိုပါတယ္​။ သူတို႔သံုး​ေနက် ဗန္​းစကား​ေတြလည္​း ထည္​့သံုးလို႔ရတယ္​။ သာမန္​အားျဖင္​့ အၾကာႀကီး​ေျပာမယ္​့စကားလံုး​ေတြကို သူတို႔နားလည္​မယ္​့ စကာလံုးတစ္​လံုး၊ ႏွစ္​လံုးနဲ႔လည္​းၿပီးသြားမယ္​။ အခ်င္​းခ်င္​း​ေျပာတဲ့အတြက္​ ဟန္​​ေတြ၊ ပန္​​ေတြလည္​းမလိုဘူး။

ကိုယ္​စိတ္​ထဲ မ႐ွင္​းရင္​လည္​း ျပန္​​ေမးလို႔ရတယ္​။ တစ္​​ေယာက္​နဲ႔တစ္​​ေယာက္​ အဟန္​႔အတားလည္​းမ႐ွိ​ေတာ့ဘူး။ ပိုလည္​းထိ​ေရာက္​တယ္​။ ဒါ​ေၾကာင္​့ က်န္​းမာ​ေရး ပညာ​ေပးတဲ့လုပ္​ငန္​း၊ အထူးသျဖင္​့ HIV/AIDS​ေရာဂါနဲ႔ ​ေရာဂါပညာ​ေပးတဲ့အခါမွာ Peer သက္​တူ၊ ရြယ္​တူ၊ အုပ္​စုတူ၊ ဘဝတူ၊ အလုပ္​အကိုင္​တူတဲ့သူ၊ အခ်င္​းခ်င္​းပညာ​ေပးတာပိုထိ​ေရာက္​တယ္​ဆိုတာ သိရတဲ့အတြက္​​ေၾကာင္​့ ဒီ​ေန႔​ေခတ္​အခါမွာ အခ်င္​းခ်င္​းပညာ​ေပးတဲ့လုပ္​ငန္​းကို Education လို႔​ေခၚပါတယ္​။ တစ္​ခ်ိဳ႕ အဖြဲအစည္​း​ေတြမွာ SW, MSM, IDU ​ေတြကို Peer Educator အျဖစ္​ျပန္​ခန္​႔ၾကပါတယ္​။ (SW= Sex Worker, MSM= Man Sex Man, IDU= Injunction Drugs User)

​ေနာက္​ VCCT, အဲ့တာက​ေတာ့ Voluntary Counselling and Confidential Testing၊ Voluntary မိမိဆႏၵအ​ေလ်ာက္​ Counselling ဆိုတာက ႏွစ္​သိမ္​့​ေဆြး​ေႏြး ပညာ​ေပးတာခံယူတာပါ။ Confidential testing က​ေတာ့ လွ်ိဳ႕ ဝွက္​စြာ HIVပိုးစစ္​​ေဆး​ေတာပါ။ ဆိုလိုတာက​ေတာ့ HIV/AIDSနဲ႔ ပတ္​သက္​တဲ့ ​ေရာဂါကူးစက္​ခံရႏိုင္​တဲ့ အႏၱရာယ္​႐ွိတဲ့ အျပဳအမူတစ္​ခုခုကို လုပ္​ထားတဲ့လူပဲျဖစ္​ျဖစ္​ တျခားအ​ေၾကာင္​း​ေၾကာင္​း​ေၾကာင္​့ပဲျဖစ္​ျဖစ္​ HIVပိုးစစ္​​ေဆးဖို႔လိုလာပါလိမ္​့မယ္​။ အဲ့ဒီလိုအခါမ်ိဳးမွာ သူတိုဆႏၵအ​ေလ်ာက္​ ႏွစ္​သိမ္​့​ေဆြး​ေႏြး ပညာ​ေပးမႈခံယူၿပီး သူတို႔ဆႏၵနဲ႔အညီ လိွ်ဳ႕ ဝွက္​စြာ HIVပိုးစစ္​​ေဆးတဲ့အလုပ္​ကို VCCT လို႔​ေခၚပါတယ္​။ VCCT မလုပ္​ပဲ ​ေရာဂါပိုးစစ္​​ေဆးလိုက္​မယ္​ဆိုရင္​ လူတစ္​​ေယာက္​ရဲ႕ အ​ေရးႀကီးတဲ့ ​ေျပာင္​းလဲမႈနဲ႔ ရင္​ဆိုင္​ရတဲ့အခါမွာ ရဲရဲရင္​မဆိုင္​ရဲတာတစ္​​ေၾကာင္​း၊ ရင္​မဆိုင္​ရဲတဲ့အျပင္​ လူ႔​ေလာကထဲက​ေန ထြက္​ခြာခ်င္​စိတ္​​ေတြ ​ေပၚလာတဲ့အခါမွာ ထြက္​ခြာသြား​ေအာင္​ လုပ္​တာမ်ိဳး​ေသာ္​လည္​း​ေကာင္​း ဒါမွမဟုတ္​ လူ​ေတြရဲ႕တံု႔ျပန္​မႈတစ္​မ်ိဳးျဖစ္​တဲ့ ဒီအခ်က္​ကို လက္​မခံဘဲ ရမ္​းကားတဲ့အျပဳအမူမ်ိဳး​ေတြလုပ္​လာတယ္​။ အျခားလူ​ေတြ​ေရာဂါ ကူးစက္​​ေအာင္​ တမင္​လုပ္​လာတယ္​ အစ႐ွိတဲ့ အျပဳအမူမ်ိဳး​ေတြ ျဖစ္​​ေတာ့ HIVစစ္​​ေဆးမယ္​ဆိုရင္​ မည္​သူအဆို ျပင္​ဆင္​ထားႏိုင္​ဖို႔အတြက္​ ႏွစ္​သိမ္​့​ေဆြး​ေႏြး ပညာ​ေပးခံယူဖို႔လိုတယ္​။ အဲ့ဒီလို ႏွစ္​သိမ္​့​ေဆြး​ေႏြး ပညာ​ေပးမႈခံရတာလည္​း ကိုယ္​ရဲ႕ဆႏၵအ​ေလ်ာက္​ပဲ ျဖစ္​သင္​့ပါတယ္​။ အတင္​းအက်ပ္​​ေစခိုင္​းတာမ်ိဳး မျဖစ္​သင္​့ဘူး။ ဒါ​ေၾကာင္​့ VCCT ဆိုတဲ့ဟာ ဒီ​ေန႔​ေခတ္​အခါမွာ က်ယ္​က်ယ္​ျပန္​ ့ျပန္​ ့ သံုးလာရျခင္​း ျဖစ္​ပါတယ္​။

​ေနာက္​တစ္​ပိုင္​းတြင္​ AIDSႏွင္​့ ​ေဆးဝါးမ်ားအ​ေၾကာင္​း​ေရးသားပါမယ္​။ ​ေစာင္​့​ေမွ်ာ္​ဖတ္​ရႈ့​ေပးၾကပါဦ။

@ahtaroo
MSC-004
Photo Credit; google image