Een Libertarische Sinterklaas column

Het probleem met Sinterklaas is voor mij nooit de schmink geweest. Niet het roet, niet het zwart, zelfs dat regenboogexperiment niet—maar die suikerzoete leugen waarmee ouders hun kinderen trainen alsof het een nationale oefening in goedgelovigheid is. Een generale repetitie voor het echte stuk dat later komt: overheid, gezag, wetten die rijmen zonder reden en altijd breken wanneer het ze uitkomt.

Het gaat me niet om verkleedkleren. Die zijn onschuldig. Wat me wél doet fronsen is dat volwassenen doen alsof die kostuums waarheid dragen—en dat kinderen braaf moeten knikken en meespelen. De één loopt er zonder emotionele krassen doorheen. Bij de ander blijft er iets achter, een minuscuul barstje in het vertrouwen. Je ziet het niet, maar het zit er. Een fluisterende vraag: waarom logen mijn ouders eigenlijk?

Ik zag het meteen als kind. Dezelfde afgetrapte gympen die de gymdocent altijd droeg, maar nu onder die rode jurk. Een baard met een nylon draadje in de nek. Een mijter die naar de Blokker rook. Een ietwat huilerige stem die geforceerd een toontje lager sprak alsof hij nét niet was ingestort in de kleedkamer. Er was niets magisch aan. Misschien omdat ik al doorhad dat autoriteit een kostuum is—en vaak niet eens een fatsoenlijk passend kostuum.

Sinterklaas is alleen de inleiding. De staatsmacht is het hoofdprogramma. De politieagent is gewoon Piet zonder de glitters en zonder pepernoten, de ambtenaar is Hoofdpiet met een map vol regels die niemand ooit vrijwillig zou kopen. Zelfs niet tweedehands, afgeprijsd bij de Slegte. Ze sturen je niet naar Spanje, maar naar een kale kamer met tl-licht die je moet delen met een wildvreemde die snurkt alsof hij auditie doet voor een motorboot. En iedereen doet alsof dat normaal is. Alsof dat zo hoort.

Het wrange is dat zó veel mensen heilig geloven in dat grote-mensen-toneel. Ze verdedigen het alsof het religie is. En eerlijk: in de praktijk ís het dat ook.
Maar alle macht is theater—en meestal beroerd theater. Het soort waar je eigenlijk uit wilt lopen, maar dit theatergezelschap blijft je achterna zitten tot ver buiten de zaal.

Misschien is dát de enige eerlijke opvoeding: zeg kinderen dat het een spel is. Zeg dat volwassenen een groter spel spelen. En dat het dapperste wat je kunt doen is weigeren mee te doen op het moment dat ze beweren dat het geen spel mag heten.

Een land dat wordt grootgebracht op leugens krijgt burgers die buigen voor kostuums.
Een land dat kinderen de waarheid vertelt, krijgt volwassenen die niet meer knikken.

En ja—dat zou pas een feest zijn.

Ten slotte—inderdaad, beste ouder, u voelde het waarschijnlijk al: ik heb geen kinderen. Mijn enige ervaring is dat ik er zelf eentje ben geweest. Een eigenwijze betweter bovendien… en dat ben ik nooit meer helemaal kwijtgeraakt.

Johan Jongepier