सूर्यास्तस्य छायायाम् – मोबाइलयन्त्रेण गृहीतं सौन्दर्यम् | अन्नस्य सह सौन्दर्यस्य अनुभूति

अस्मिन् व्यापकसंसारे, यत्र मानवजीवनं प्रतिदिनं गतिशीलं, चञ्चलं, विविधकर्मभिः परिपूर्णं च दृश्यते, तत्र कदाचित् आवश्यकं भवति यत् वयं स्वस्य व्यस्तजीवनात् अल्पकालं विरम्य, स्वशरीरस्य मनसश्च विश्रान्तिं अनुभवेम। जीवनस्य एषा धारा न केवलं कर्मप्रधानत्वेन, अपि तु अनुभवप्रधानत्वेन अपि प्रवहति। अनुभवेषु विशेषतया प्रकृतेः सान्निध्ये प्राप्ता शान्तिः, सौन्दर्यम्, चित्तस्य विशुद्धिः च अतुल्या अस्ति।

यदा वयं प्रातःकाले उदितं सूर्यं पश्यामः, तदा तस्य तेजसा मनः प्रफुल्लितं भवति; तथैव सायंकाले अस्तं गच्छन्तं सूर्यं दृष्ट्वा मनसि एकः विशिष्टः भावः उदेति—शान्तिः, विरामः, चिन्तनम् च। एषः सूर्यास्तः केवलं दिनस्य समाप्तिः न, किन्तु जीवनस्य अपि एकः गूढोपदेशः अस्ति—यत् सर्वं अनित्यं, किन्तु प्रत्येकः क्षणः अनुपमेयः।

आधुनिकयुगे, यत्र विज्ञानं प्रौद्योगिकी च मानवजीवनस्य अविभाज्यभागौ जातौ, तत्र मोबाइलयन्त्राणि अत्यन्तं महत्त्वपूर्णानि साधनानि अभवन्। पूर्वं यानि यन्त्राणि केवलं संवादाय उपयुज्यन्ते स्म, अद्य तानि बहुविधकार्येषु प्रयुज्यन्ते। विशेषतया छायाचित्रग्रहणकला (Photography) इत्यस्य क्षेत्रे मोबाइलयन्त्राणां योगदानं प्रशंसनीयम् अस्ति।

अद्यकालीनः मानवः यदा किञ्चित् सुन्दरं दृश्यं पश्यति—सूर्यास्तं, वनं, नदीम्, भोजनम् वा—तदा सः तत्क्षणमेव तस्य छायाचित्रं गृह्णाति। एषा वृत्तिः केवलं स्मरणार्थं न, अपि तु तस्य सौन्दर्यस्य अन्यैः सह विभाजनार्थम् अपि अस्ति। सामाजिकमाध्यमेषु एतानि चित्राणि प्रकाशितानि भवन्ति, यत्र जनाः तानि दृष्ट्वा आनन्दं अनुभवितुं शक्नुवन्ति।

सूर्यास्तस्य वर्णनं यदि कुर्मः, तर्हि वयं वदेम—आकाशे विविधवर्णानां क्रीडा दृश्यते। रक्तवर्णः, केशरवर्णः, स्वर्णवर्णः, कदाचित् नीलवर्णः अपि—एते सर्वे मिलित्वा एकं दिव्यं चित्रं निर्मान्ति। मेघाः अपि तस्मिन् काले विशेषरूपेण शोभन्ते, यथा चित्रकारस्य कूचिकया रचिताः स्युः।

एतादृशे समये यदि कश्चित् व्यक्ति मोबाइलयन्त्रेण छायाचित्रं गृह्णाति, तर्हि सः केवलं चित्रं न गृह्णाति—सः एकं क्षणं, एकं भावं, एकं अनुभवं च संगृह्णाति। तदेव छायाचित्रं पश्चात् दृष्ट्वा सः पुनः तस्मिन् क्षणे प्रविशति, तस्य सौन्दर्यं पुनः अनुभवति।

अधुना अन्नविषये चिन्तयामः। अन्नं नाम केवलं शरीरस्य पोषणं न, किन्तु संस्कृतेः, परम्परायाः, समाजस्य च प्रतीकं अस्ति। भारतीयसंस्कृतेः दृष्ट्या अन्नं “अन्नं ब्रह्म” इति मान्यते। अन्नस्य सम्मानः, अन्नस्य रक्षणम्, अन्नस्य सम्यक् उपयोगः—एते सर्वे धर्मस्य भागाः इव मन्यन्ते।

भोजनसंस्कृतिः अद्यकालीनसामाजिकमाध्यमेषु अत्यन्तं लोकप्रियः विषयः अस्ति। जनाः स्वयम् निर्मितान्नानां चित्राणि, विधयः, अनुभवाः च प्रकाशितवन्तः दृश्यन्ते। एषा प्रवृत्तिः न केवलं ज्ञानवृद्धये, अपि तु सांस्कृतिकविनिमयाय अपि सहायकः अस्ति।

भातः भारतीयभोजनस्य आधारः अस्ति। भारतदेशे विभिन्नेषु प्रदेशेषु भातस्य भिन्नाः प्रकाराः सन्ति—बिर्याणी, पुलावः, खिचड़ी, दधिभातः इत्यादयः। प्रत्येकस्य प्रकारस्य स्वकीयं स्वादवैशिष्ट्यं, निर्माणविधिः, उपयोगः च अस्ति। भातः सहजः, सुपाच्यः, पोषकः च भवति।

सॉसेज् नामकः आहारः पाश्चात्यदेशेषु उत्पन्नः, किन्तु अद्य सः वैश्विकः अभवत्। भारतीययुवकाः अपि नवीनान्नानां प्रति आकर्षिताः भवन्ति, तेन सॉसेज् अपि लोकप्रियः जातः। शाकाहारिणां कृते अद्यकालीनबाजारे शाकाहारी-सॉसेज् अपि सुलभाः सन्ति, ये स्वादेन अपि उत्तमाः भवन्ति।

टमाटरः तु सर्वत्र प्रचलितः पदार्थः अस्ति। सः न केवलं स्वादवर्धकः, अपि तु स्वास्थ्यकरः अपि अस्ति। तस्मिन् विटामिन-C, एण्टिऑक्सिडण्ट् इत्यादयः सन्ति, ये शरीरस्य रक्षणं कुर्वन्ति। पाककर्मणि टमाटरस्य उपयोगः अत्यन्तं व्यापकः अस्ति।

यदि वयं एतेषां त्रयाणां—भातस्य, सॉसेज्, टमाटरस्य—संयोगं कुर्मः, तर्हि स्वादिष्टं, पौष्टिकं, आकर्षकं च भोजनं निर्मातुं शक्नुमः। एतस्य निर्माणविधिः अपि सरलः अस्ति। प्रथमं भातं सम्यक् पचेत्। ततः सॉसेज् खण्डीकृत्य तैलस्य अल्पया मात्रया भाजयेत्। अनन्तरं टमाटरस्य रसः योज्यते। मसालाः यथा लवणम्, मरिचम्, जीरकम्, हल्दी च योजनीयाः। अन्ते सर्वं संयोज्य स्वादिष्टं भोजनं सिद्धं भवति।

एतादृशं भोजनं यदि सुन्दररूपेण पात्रे स्थाप्यते, तर्हि तस्य दृश्यं अपि आकर्षकं भवति। यदि तस्य छायाचित्रं सूर्यास्तस्य पृष्ठभूमौ गृह्यते, तर्हि तस्य सौन्दर्यं द्विगुणितं भवति। अत्र दृश्यते यत् भोजनं केवलं स्वादेन न, अपि तु दृश्यरूपेण अपि आनन्ददायकं भवति।

आधुनिकसामाजिकमाध्यमेषु—यथा Steemit—एतादृशविषयाः अत्यन्तं लोकप्रियाः भवन्ति। कारणं स्पष्टम्—जनाः सुन्दरं पश्यितुम् इच्छन्ति, नवीनं ज्ञातुम् इच्छन्ति, प्रेरणां प्राप्तुम् इच्छन्ति। यदि कश्चित् व्यक्ति स्वानुभवं, स्वकथां, स्वनिर्मितान्नस्य विवरणं च सह चित्रं प्रकाशितवान्, तर्हि सः अन्यान् आकर्षयति।

लेखनकले अपि कथा अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा अस्ति। केवलं तथ्यप्रदर्शनं न पर्याप्तम्; यदा लेखकः स्वानुभवम्, स्वभावनां, स्वयात्रां च लेखने योजयति, तदा लेखः जीवंतः भवति। पाठकः तस्मिन् लेखे आत्मानं पश्यति, तेन सः अधिकं सम्बद्धः भवति।

अतः यदि भवन्तः सामाजिकमाध्यमेषु—विशेषतः Steemit—सफलतां प्राप्तुम् इच्छन्ति, तर्हि एतानि तत्त्वानि ध्यानात् न विस्मरन्तु—

प्रथमम्, उच्चगुणवत्तायुक्तानि छायाचित्राणि अत्यावश्यकानि। स्पष्टता, प्रकाशः, कोणः—एते सर्वे महत्त्वपूर्णाः।

द्वितीयम्, मौलिकता (Originality) अत्यन्तं आवश्यकम्। स्वानुभवं लिखन्तु, न तु अन्येषां लेखानां नकलं कुर्वन्तु।

तृतीयम्, विवरणम् अपि आवश्यकम्। भोजनस्य निर्माणविधिः, तस्य विशेषताः, स्वादः च वर्णनीयाः।

चतुर्थम्, कथा लेखस्य आत्मा अस्ति। स्वयम् अनुभूतं, दृष्टं, अनुभूतभावं च योजयन्तु।

पञ्चमम्, उचितानि hashtags उपयुञ्जीत—यथा #food, #sunset, #photography, #mobilephotography इत्यादयः।

अन्ततः वयं वदेम—जीवनं केवलं जीवितुं न, अपि तु अनुभवितुं अस्ति। सूर्यास्तस्य सौन्दर्यं, अन्नस्य स्वादः, छायाचित्रस्य कला—एते सर्वे मिलित्वा जीवनं अधिकं रमणीयं कुर्वन्ति। यदा वयं एतानि क्षणानि संगृह्णामः, तदा वयं न केवलं स्मृतिं निर्मामः, अपि तु जीवनस्य सारं अपि अनुभवामः।

अतः, अद्य एव बहिः गच्छन्तु, सूर्यास्तं पश्यन्तु, एकं स्वादिष्टं भोजनं निर्मातुं प्रयतन्तु, तस्य छायाचित्रं गृह्णन्तु, तत् जगति सह विभजन्तु—एषा एव आधुनिकजीवनस्य सुन्दरता।